प्रा. डॉ. शुद्धोधन गायकवाड यांच्या प्रदीर्घ शैक्षणिक सेवापूर्ती निमित्त मिलिंद व्यवहारे यांचा विशेष लेख

एखादी व्यक्ती केवळ आपल्या पदामुळे मोठी होत नाही, तर तिच्या स्वभावामुळे, कार्यामुळे, माणसांशी जोडलेल्या नात्यांमुळे आणि समाजाप्रती असलेल्या बांधिलकीमुळे मोठी ठरते. अशाच मनमिळाऊ, उत्साही, शिस्तप्रिय आणि सामाजिक भान जपणाऱ्या व्यक्तिमत्त्वाचे नाव म्हणजे प्रा. डॉ. शुद्धोधन गायकवाड.

माझे त्यांच्याशी नात्याचे बंध असले, तरी औपचारिक नात्यांच्या पलीकडे जाऊन आमच्यात मैत्रीचे अतूट नाते निर्माण झाले आहे. त्यांच्या दिलखुलास स्वभावामुळे आणि प्रत्येकाला आपलेसे करण्याच्या वृत्तीमुळे त्यांचा मित्रपरिवारही मोठा आहे. बिलोली तालुक्यातील पानसरे कनिष्ठ महाविद्यालयात भौतिकशास्त्र विषयाचे प्राध्यापक म्हणून त्यांनी प्रदीर्घ काळ अध्यापनाचे कार्य केले. भौतिकशास्त्रासारखा विषय सोप्या आणि सहज पद्धतीने विद्यार्थ्यांना समजावून सांगण्याची त्यांची हातोटी विशेष उल्लेखनीय आहे. विद्यार्थ्यांमध्ये वैज्ञानिक दृष्टिकोन रुजविणे, त्यांना प्रोत्साहन देणे आणि त्यांच्या शैक्षणिक प्रगतीसाठी मार्गदर्शन करणे, यासाठी त्यांनी सातत्याने प्रयत्न केले. त्यांच्या मार्गदर्शनातून घडलेले अनेक विद्यार्थी आज विविध क्षेत्रांत यशस्वी वाटचाल करीत आहेत.

त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वातील आणखी एक महत्त्वाचा पैलू म्हणजे अफाट ऊर्जा आणि शिस्तबद्ध दिनचर्या. पहाटे लवकर उठणे, नियमित मॉर्निंग वॉक करणे आणि दिवसभर विविध उपक्रमांत सक्रिय राहणे हा त्यांचा स्वभावच झाला आहे. त्यांनी सुरू केलेला मॉर्निंग वॉक ग्रुप आज अनेकांसाठी आरोग्य, व्यायाम, संवाद आणि मैत्रीचे प्रेरणास्थान ठरला आहे. मॉर्निंग वॉकदरम्यान अनेक लोक त्यांना आवर्जून जयभीम सर किंवा नमस्कार सर म्हणत संवाद साधतात. त्यांच्या लोकप्रियतेची हीच खरी पावती आहे. गायकवाड सरांची सर्वांत मोठी ताकद म्हणजे माणसे जोडण्याची कला. नवीन व्यक्तीशी सहज संवाद साधणे, तिची आपुलकीने विचारपूस करणे आणि आयुष्यभर टिकणारे मैत्रीचे नाते निर्माण करणे, हे त्यांचे वैशिष्ट्य आहे. कौटुंबिक अडचणी असोत, नात्यांमधील मतभेद असोत किंवा मित्रांवरील संकट असो, ते मदतीसाठी नेहमीच पुढे असतात. नाती जपणे, मित्रांचे सुख-दुःख वाटून घेणे आणि सर्वांना एकत्र आणणे, ही त्यांची सहजवृत्ती आहे.

नांदेडच्या नालंदा नगर परिसरातील बुद्ध विहाराच्या बांधकामाला पूर्णत्व देण्यासाठी त्यांनी महत्त्वपूर्ण योगदान दिले. भीम जयंती, बुद्ध जयंती यासारख्या कार्यक्रमांच्या माध्यमातून समाजप्रबोधनाचे कार्यही ते सातत्याने करतात. बुद्धिस्ट सोशल ऑर्गनायझेशनचे अध्यक्ष म्हणून त्यांनी अनेक सामाजिक, शैक्षणिक आणि वैचारिक उपक्रमांचे आयोजन केले आहे. दिल्ली येथील प्रसिद्ध शिक्षक खान सर यांचे नांदेडमध्ये आयोजित व्याख्यान हा त्यांच्या उपक्रमशीलतेचा एक उल्लेखनीय भाग आहे.

मित्रांचे वाढदिवस साजरे करणे, त्यांचा सत्कार करणे, स्नेहमेळावे आयोजित करून सर्वांना एकत्र आणणे, यातून ते मैत्री जपत असतात. त्यांच्या दमदार आवाजातील आत्मविश्वास, बोलण्यातील भारदस्तपणा आणि मनातील आपुलकी यामुळे त्यांचे व्यक्तिमत्त्व अधिक प्रभावी ठरते. कुटुंबातही त्यांनी शिक्षण आणि संस्कारांना विशेष महत्त्व दिले आहे. पत्नी, दोन कन्या आणि एक सुपुत्र असा त्यांचा परिवार असून मुलांच्या शैक्षणिक प्रगतीतून त्यांच्या संस्कारांची आणि मार्गदर्शनाची प्रचिती येते.

आज दिनांक ३१ ऑक्टोबर २०२६ रोजी प्रा. डॉ. शुद्धोधन गायकवाड सर हे प्रदीर्घ शैक्षणिक सेवेतून सेवानिवृत्त होत आहेत. मात्र ही सेवानिवृत्ती त्यांच्या कार्याचा शेवट नसून नव्या पर्वाची सुरुवात आहे. शिक्षक म्हणून त्यांनी अनेक विद्यार्थी घडविले, तर सामाजिक कार्यातून अनेक माणसे जोडली. त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वातील ऊर्जा, उत्साह आणि समाजाभिमुख वृत्ती पाहता त्यांचा पुढील प्रवासही निश्चितच तितकाच प्रेरणादायी ठरेल.
त्यांना उत्तम आरोग्य, दीर्घायुष्य आणि यापुढील आयुष्यातही अधिकाधिक सामाजिक कार्य करण्याची संधी लाभो, हीच मनःपूर्वक सदिच्छा!

मिलिंद व्यवहारे, नांदेड