नांदेड विभागातील धेंगली पिंपळगाव – मानवत रोड या रेल्वे मार्गाच्या २५७/८२ किमी अंतराच्या परिसरात काल आगीची एक घटना निदर्शनास आली. ही आग रेल्वे रुळांपासून काही अंतरावर असल्याने आणि त्यामुळे रेल्वे वाहतुकीला कोणताही तात्काळ धोका निर्माण झाला नसला तरी, रेल्वेच्या महत्त्वाच्या पायाभूत सुविधांकडे ही आग पसरण्याचा संभाव्य धोका मात्र कायम होता.
स्थानिक प्रशासन, ग्राम प्रतिनिधी आणि रेल्वे सुरक्षा दलाचे (RPF) जवान यांच्या समन्वयाने यावर तात्काळ कार्यवाही करण्यात आली. आग आटोक्यात आणण्यासाठी आणि ती विझवण्यासाठी त्वरित प्रयत्न सुरू करण्यात आले. या रेल्वे मार्गावरील गाड्यांची वाहतूक मात्र विनाअडथळा सुरू राहिली.
प्राथमिक निरीक्षणांवरून असे दिसून येते की, जवळच्या शेतजमिनींमध्ये पिकांचे अवशेष जाळल्यामुळे ही आग लागली असावी.
जनतेसाठी महत्त्वाचे आवाहन
दक्षिण मध्य रेल्वे सर्व शेतकरी आणि जनतेला खालीलप्रमाणे आग्रहाचे आवाहन करत आहे:
•रेल्वे रुळांजवळ पिकांचे अवशेष किंवा शेतीतील कचरा जाळू नका. अशा प्रकारच्या आगी वाऱ्यामुळे वेगाने पसरू शकतात आणि त्यामुळे खालील गोष्टींचे गंभीर नुकसान होऊ शकते:
ओव्हरहेड इक्विपमेंट (OHE – रेल्वेच्या वरून जाणारी विद्युत तार यंत्रणा),
•सिग्नल यंत्रणा, •रेल्वेची मालमत्ता, •प्रवाशांची सुरक्षा
कायदेशीर तरतुदी:
रेल्वे अधिनियम, १९८९ च्या कलम १५३ नुसार, जी कोणतीही व्यक्ती जाणूनबुजून केलेल्या कृतीमुळे, निष्काळजीपणामुळे किंवा कर्तव्यातील कसूरीमुळे प्रवाशांच्या सुरक्षिततेला किंवा रेल्वेच्या कामकाजाला धोका निर्माण करते किंवा तसा धोका निर्माण होण्याची शक्यता निर्माण करते, ती व्यक्ती कठोर शिक्षेस पात्र ठरते.
रेल्वे रुळांजवळ पिकांचे अवशेष जाळणे ही एक धोकादायक कृती मानली जाते, कारण यामुळे:
• वाऱ्यामुळे आणि कोरड्या वातावरणामुळे आग वेगाने पसरू शकते.
• ओव्हरहेड इक्विपमेंट (OHE), सिग्नल केबल्स आणि रुळांच्या कडेला उभारलेल्या इतर
सुविधांसारख्या रेल्वेच्या महत्त्वाच्या मालमत्तेचे नुकसान होऊ शकते.
• गंभीर अपघात घडण्याची किंवा रेल्वे सेवा विस्कळीत होण्याची शक्यता निर्माण होऊ शकते.
या कायदेशीर तरतुदीनुसार, प्रत्यक्ष कोणताही अपघात घडला नसला तरीही, रेल्वेच्या सुरक्षिततेला धोका निर्माण करणारी परिस्थिती निर्माण करणे हा स्वतःच एक गुन्हा मानला जातो.
अशा कृत्यांसाठी जबाबदार आढळणाऱ्या व्यक्तींना खालील शिक्षेस सामोरे जावे लागेल:
•पाच वर्षांपर्यंत वाढू शकेल असा कारावास, तसेच कायद्यानुसार योग्य वाटेल असा आर्थिक दंड.
•रेल्वेची मालमत्ता आणि पायाभूत सुविधांचे झालेले नुकसान भरून काढण्यासाठी लागणारा संपूर्ण खर्च वसूल करणे.
रेल्वे प्रशासनाला, कायदा अंमलबजावणी करणाऱ्या संस्थांच्या समन्वयाने, दोषी व्यक्तींवर तात्काळ आणि कठोर कायदेशीर कारवाई करण्याचे अधिकार आहेत.
सुरक्षा ही एक सामायिक जबाबदारी आहे:
प्रवाशांची सुरक्षा आणि रेल्वेचे सुरळीत कामकाज सुनिश्चित करणे ही सर्वांचीच सामूहिक जबाबदारी आहे. दक्षिण मध्य रेल्वे सर्व नागरिकांना आवाहन करते की, त्यांनी जबाबदारीने वागावे आणि रेल्वे रुळांच्या परिसरात सुरक्षित व निर्धोक वातावरण राखण्यासाठी सहकार्य करावे.
